تک

برای نوشتن پایان‌نامه و مقاله از واژه‌پرداز‌ها استفاده نکنید

اگر هنوز فکر می‌کنید بهترین راه نوشتن متن‌ها استفاده از واژه‌پرداز‌هایی چون مایکروسافت وورد است، با خواندن این متن دیدگاه‌تان عوض می‌شود و احتمالا دیگر با وجود سیستم قدرتمندی چون تِک به سراغ واژه‌پرداز‌ها نمی‌روید.

تک و برنامه‌های مرتبط با آن مثل لاتک، سیستمی برای نگارش کامپیوتری اسناد است. استفاده از این سیستم برای نگارش متون محاسباتی، علمی و دیگر کارهای مشکل مثل نگارش اسناد چند زبانه و پیچیده، رایج است.

خروجی سیستم تک هم  روی کاغذ و هم صفحه کامپیوتر از با کیفیت‌ترین نوع چینش کلمات و متن است. این کیفیت برای متون طولانی و پیچیده ضروری است، چون توانایی خواننده برای درک این متون وابسته به شفاف بودن ارائه آن است. تک نرم‌افزار رایگانی است که اکنون بر روی اکثر سیستم‌های کامپیوتری نصب است. فایده‌های تک را می‌توانید در پایین ببینید.

با توجه به فایده‌های فراوان تک، اکنون این سیستم ابزار استاندارد ارتباطی در علم است. برای مثال تک توسط انجمن ریاضی آمریکا و بسیاری از جوامع حرفه‌ای دیگر به عنوان فرمت ارجح تصویب شده است و همچنین به طور گسترده در دیگر زمینه‌های دانشگاهی مثل علوم انسانی و اجتماعی استفاده می‌شود.

تاریحچه

تک
دانلد کنوث وی شروع کننده پروژه حرف‌چینی تک است.

 

این پزوژه در سال ۱۹۷۸ توسط دانلد کنوث (Donald Knuth) شروع شد. کنوث هنگام بازبینی نسخه پیش از چاپ جلد دوم کتاب کتاب مشهورش به نام «هنر برنامه‌نویسی کامپیوتر»، دید که ناشر سیستم تایپ دیجیتالی قبلیش را تغییر داده و کتاب او را به شکلی بسیار بد تایپ کرده است.

چنین با خودش استدالال کرد، تایپ دیجیتالی، یعنی تنظیم ۰ و ۱ در الگوی مناسب و به عنوان یک دانشمند علوم کامپیوتر باید بتواند این کار را بهتر انجام دهد. در ابتدا فکر می‌کرد این کار تنها شش ماه طول می‌کشد، اما در نهایت نزدیک به ده سال طول کشید. وی نه تنها چالش‌های مربوط به حروفچینی، مثل راست چین کردن متون و قالب‌بندی کردن صفحات منعطف را مدیریت کرد، بلکه خواسته‌های مربوط به نشر دانشگاهی مثل پانویس‌ها، ایجاد جدول‌ها و اشکال شناور و … را نیز برآورده ساخت و حتی بیشتر،  سیستم حروف چینی او حتی به کامپیوتر می‌تواند بگوید که فرمول‌ها و دیگر موارد فنی را چگونه نگارش کند.

یک سال پس از آغاز، کنوث به یکی از سخترانی‌های اصلی جلسه سالانه انجمن ریاضی آمریکا دعوت شد و  در مورد کارش روی تک صحبت کرد، تک نه تنها جنبه‌های تایپوگرافی ارائه می‌دهد بلکه ایده‌های ریاضی را نیز در بر می‌گیرد. محبوبیت تک از اینجا آغاز شد.

با معرفی LATEX در ۱۹۸۵ توسط لزلی لمپورت کمک بسیار بزرگی به معرفی تک شد. لاتک مجموعه فرمان‌هایی است که به نویسندگان اجازه می‌دهد تا در سطح بالاتر از محموعه فرمان‌های اصلی کنوث (تک ساده) با سیستم تک تعامل کنند. در سال ۱۹۹۰ هانس هگان با معرفی ConTEXt  به دنیا باز موجب شد تا بر محوبیت تک افزوده شود. کان‌تکت با اهدافی مشابه (اما تمرکزی متفاوت) با لاتک شروع به کار کرد و همچنین بسیار گسترده استفاده می‌شود. لاتک و کان‌تکت هر دو جامعه کاربری بسیار بزرگی دارا هستند.

امروزه سیستم‌های تک به استاندارد بودن معروف هستند. هر روزه برای پیش‌چاپ تحقیق‌ها، پیش‌نویس کتاب‌های درسی و مجموعه‌ مقالات کنفرانس از آنها استفاده می‌شود و همچنان توسه نرم‌افزار آن ادامه یافته است. بسته‌های نرم‌افزاری تک مرتبا به روز می‌شوند، فونت‌های لاتک بهبودی‌هایی عالی یافتند، قابلیت‌های تک برای کار با متن‌های چند زبانه افزایش یافته است، نسخه‌ای از تک موجود است که مستقیم نوشته را به شکل پی‌دی‌اف تحویل می‌دهد، و نسخه‌ای که استفاده از فرمت‌های فونت‌های فعلی را یکپارچه می‌کند و … .

چرا تک؟

این بخش مزایای اصلی سیستم‌های تک را توصیف می‌کند.

مقایسه با برنامه‌های واژه پرداز

بسیاری از افراد از واژه‌پردازها استفاده می‌کنند و ممکن است از آن راضی باشند. در یک واژه‌پرداز همان‌طور که تایپ می‌کنید، متن شما قرار می‌گیرد به عبارت دیگر «آنچه می‌بینید، همان چیزی است که می‌گیرید.». در مقابل قالب‌دهنده‌ی تک گام‌های ورود منابع و جای‌گذاری در متن را از هم جدا می‌کند.

برای دیدن تفاوت‌ها، ببینید کاربر یک سیستم چگونه بخش جدید را آغاز می‌کند. در یک سیستم واژه‌پرداز یک کاربر معمولی برای شروع بخش جدید، دو بار «Enter» می‌زند تا دو خط فضای عمودی داشته باشد، تایپ می‌کند «بخش ۱-۲: نتایج جدید»، و برای برحسته کردن متن، انتخاب اندازه‌ بزرگتر فونت،  انتخاب قالب جدید متن کلیک‌های مربوطه را انجام‌ می‌دهد و در پایان دو «Enter» دیگر می‌زند تا باز فضای خالی داشته باشد، اما یک کاربر معمولی تک به جای تمام‌ کارهایی که کاربر واژه‌پرداز برای قالب‌بندی کردن نوشته‌اش انجام می‌دهد،  فقط می‌نویسد « /بخش{نتایج جدید}» و بقیه‌ کارها را خود تک دقیق انجام می‌دهد.

تازه‌کاران ممکن است واژه‌پرداز را دوست داشته باشند، اما برای کارهای پیچیده مثل نوشتن پژوهش، متن‌های فنی و پایان‌نامه با مشکل مواجه می‌شوند. نوشتن یک مقاله‌ ۲۰ صفحه‌ای تخصصی با واژه‌پرداز بسیار سخت است. برای مثال نگه‌داشتن فضا‌های هماهنگ بین خطوط و بخش‌ها و مطمئن شدن از اینکه تمام مدخل‌های کتابشناختی در یک قالب مشخص وارد شده‌اند همواره با خطا همراه است. چک کردن درستی محتوا و بررسی درست‌ بودن قالب به صورت همزمان بسیار سخت است. یک کاربر تک به تدریج در استفاده از این سیستم با تجربه‌تر می‌شود و دانش بیشتری به دست می‌آورد و استفاده از سیستم تک برایش شیرین می‌شود. (بعضی از واژه‌پرداز‌ها ویژگی‌های پیشرفته تک مثل سازماندهی متن ورودی را ارائه می‌دهند با این حال تعداد کمی کاربران از این ویژگی‌های پیشرفته استفاده می‌کنند.)

ده دلیل خوبی که چرا باید از تک استفاده کنید

دلایل استفاده از تک به چهار دسته تقسیم می‌شوند، کیفیت خروجی، مهندسی برتر، آزادی، و محبوبیت

کیفیت خروجی

نوشته‌هایی که می‌نویسید باید خوانده شوند، نگرانی اول شما «چطور خروجی خوبی داشته باشم؟» باید باشد.

۱. تک بهترین خروجی را دارد

چطوری به عنوان یک غیر‌حرفه‌ای باید با بهترین کیفیت متن‌تان را نمایش دهید.

مخصوصا برای اسناد پیچیده‌ای که پر از فرمول‌های ریاضی است این موضوع محسوس‌تر می‌شود. این نمونه از توابع بازگشتی را ببینید. برای نوشته‌هایی که شامل تعداد زیادی جدول، ارجاع، هایپر‌لینک و یا دارای صفحات متعدد هستند، باز هم داشتن خروجی دقیق پررنگ‌تر می‌شود.

حتی برای اسناد ساده تک بهتر از واژه‌پراز‌ها کار می‌کند برای مثال این متن ساده را در واژه‌پرداز و تک با هم مقایسه کنید. این یک متن کوتاهی است و تفاوت‌های ظریفی بین نوشته‌های دو سیستم وجود دارد، اما حتی یک غیر متخصص به راحتی می‌تواند تشخیص دهد که نوشته‌ سیستم تک بهتر به نظر می‌رسد. برای مثال فاصله بین خطوط، بین کلمات و همین‌طور شروع پاراگراف اگر در این دو نوشته با هم مقایسه کنیم، به راجتی مشخص می‌شود که خروجی تک بهتر است.

۲. تک حروف‌چین حرفه‌ایست

برای نمایش متون ساده، تک الگوریتم‌های حروف‌چینی خاصی دارد که پاراگراف‌ها، خطوط رابط و … را به درستی تنظیم می‌کند.

تک در تظیم موارد فنی متخصص است. تک خودش کارهای فنی را تا آنجا که ممکن باشد انجام می‌دهد. برای مثال هر نماد، مقدار یا رابطه ریاضی را به صورت خودکار مرتب می‌کند و به آنها فضای مناسب اختصاص می‌دهد. همچنین توان‌، رادیکال، براکت‌‌ها و … را به اندازه مناسب تنظیم می‌کند و در نتیجه کار شما نوشته‌ای می‌شود که حرفه‌ای حروف‌چینی شده است، و خوانندگان دقیق منظورتان را می‌فهمند. همچنین هرگز از دست فرمول‌ها کلافه نمی‌شوید.

خروجی با کیفیت بهترین دلیل استفاده از تک است.

مهندسی پیشرفته

تک مشکلاتی از قبیل، کند‌بودن، تغییرات مکرر نسخه‌ها و ناسازگاری، حجم بیهوده و … را ندارد. از دید علوم کامپیوتر تک بسیار مؤثر است.

۳. تک سریع است.

تک هم روی حافظه و هم روی دیسک بسیار سریع است.

۴. تک پایدار است

استفاده از تک وسیع و با تاریخ طولانی است. تک توسط میلیون‌ها کاربر امتحان شده است. می‌توانید مطمئن باشید که تک اسناد شما را خراب نمی‌کند.

اما بیش‌تر تک به قابلیت اطمینان شناخته شده است. موتور مرکزی تک به شکل کاملا بسته (یخ زده) طراحی شده است. بنابراین اسنادی که امروزه نوشته می‌شوند و در سیستم تک ذخیره می‌شود در ده یا پنجاه سال بعد نیز به خوبی اجرا شده و کار می‌کند. معنی «پایداری» بیشتر در رابطه با کار عملی است. یعنی اینکه کار برای همیشه ادامه پیدا می‌کند.

۵. تک پایدار است اما راکد نیست.

تک قابل توسعه است و نوآوری‌های جدید به آن اظافه می‌شود.

مثالی از آن بسته‌های ماکروی لاتک که روشی رایج برای استفاده از تک است می‌باشد. لاتک، تک را با اظافه کردن ویژگی‌های راحتی مثل خودکار‌سازی ارجاع متقابل، بخش‌بندی، نمایه‌سازی، ایجاد جدول محتوا، خودکار‌سازی شمارش فصل‌ها، بخش‌ها، قضیه‌ها و …   توسعه داد.

لاتک همچنین شامل بسیاری از خصوصیاتی است که نویسندگان را تشویق می‌کند روی معنا و محتوای اثرشان تمرکز کنند و زیاد کاری با ظاهر نوشته نداشته باشند. برای مثال یک نویسنده سیستم لاتک، ممکن است یک کلمه اختصاری را به شکل «the \ac{Tree Based Hashing} method» نمایش دهد. این روش دو فایده دارد: اول اینکه از \ac به بعد برنامه نوشته را تجزیه و تحلیل می‌کند. البته نوع نوشته، اندازه و دیگر خصوصیات متن را می‌توانیم تعریف کنیم، در این مورد در دفعه اول کلمه اختصاری به شکل«(Tree Based Hashing (TBS» و در دفعات بعدی به شکل TBS نشان‌ داده می‌شود. دوم اینکه با معنا بودن اطلاعات برای سیستم کامپیوتری موجب می‌شود بتوانیم بیشتر با این اطلاعات کار کنیم. مثلا به راحتی می‌توانیم نمایه کلمات اختصاری تولید کنیم.

لاتک خودش نیز توسعه می‌یابد. هزاران «فایل‌های استایل» کارهای متفاوتی از سازگاری با انجمن ریاضی آمریکا  تا تبدیل ارجاع‌های متقابل به ارجاع‌های خارجی انجام می‌دهند. همه‌ این روش‌ها به شما اجازه می‌دهند تا نوشته‌هایتان را وارد کنید و نشروع و پایان متن شما را جذاب می‌کنند.

۶. ورودی تک متن ساده است

فایل‌های اولیه تک بر روی هر پلتفرم کامپیوتری قابل اجرا است. آنها فشرده هستند برای مثال ۴۵۰ صفحه متن درسی و ۱۲۵ صفحه پاسخ‌های ضمیمه شده به راحتی بر روی یک فلاپی دیسک ذخیره می‌شوند و همچنین با دیگر ابزار‌ها مثل برنامه‌های جستجو یکپارچه می‌شوند.

استفاده از این نوع فایل برای همکاری میان جهان علم بسیار مفید است. یک فرمت ورودی دودویی، مخصوصا از نوع خاص برای همکاری‌ها مناسب نیست. اگر نسخه‌ واژه‌پرداز همکار شما ارتقا یافته باشد و شما همان نسخه قبلی را داشته باشید، برای خواندن فایل‌ها به مشکل بر‌‌می‌خورید. در سیستم‌های تک این‌گونه مسائل به ندرت روی می‌دهد. آخرین باری که لاتک مقدار کمی از سازگاریش از دست داد سال ۱۹۹۵ بود.

دیگر فایده متن ساده تعمیم خودکار متن است. برای مثال اگر متن از یک پایگاه‌داده برای تهیه گزارش استخراج شده باشد. استفاده از واژه‌پرداز برای انجام این کار با مشکل همراه است، در حالی تک مناسب این کار است.

حتی روشی برای اجرای تک به طور مستقیم از فایل XML وجود دارد که بعضی از متخصصین گمان می‌کنند که این فرمت ورودی استاندارد آینده است. همچنین موتور تک میان این ورودی ممکن است مناسب نیاز‌های ما باشد.

۷. خروجی می‌تواند هر چیزی باشد

گام‌های خروجی تک از حروف‌چینی جدا است. نتایج موتور تک می‌تواند به زبان‌های چاپگر مانند پست‌اسکریپت، اچ‌تی‌ام‌ال، پی‌دی‌اف و یا حتی زبان‌هایی که در آینده‌ می‌آیند تبدیل شود. در این نوع حرف‌چینیظاهر خروجی شما همه جا یکسان است. (آیا می‌دانید که خروجی واژه‌پردازها وابسته به فونت چاپگر است، بنابر‌این اگر شما کارتان را به شخصی با چاپگر متفاوت ایمیل کنید شکست‌های خطوط و صفحات متفاوت هستند؟)

بسیاری افراد زبان ورودی تک را مناسب با منابع‌شان می‌یابند. برای مثال یک دانشمند ممکن است با استفاده از ساختار تک فرمول را به همکارش تلفنی توضیح دهد.

آزادی

بیشتر کاربران کامپیوتر نرم‌افزار‌های متن‌باز و رایگان را می‌شناسند. نمونه‌ از آنها می‌توان به برنامه‌های گنو، لینوکس، آپاچی، پرل و … اشاره کرد. سیستم تک نیز در این دسته قرار می‌گیرد.

۸. تک رایگان است

نرم‌افزار تک متن‌باز است. بنیاد نرم‌افزار رایگان از تک برای اسنادش استفاده می‌کند. همه‌ اجزای تک متن‌باز هستند.

۹. تک هر جایی اجرا می‌شود

هر پلت‌فرمی که مطابق نیاز شما باشد (ویندوز، مکینتاش، انواع یونیکس و تقریبا هر سیستم دیگری) تک به راحتی روی آن نصب و اجرا می‌شود.

بنابراین اگرچه هسته تک سال‌های پیش نوشته شده است، اکنون نیز به راحتی اجرا می‌شود.

محبوبیت

استفاده از سیستم محبوبی که افراد زیادی از آن استفاده می‌کنند مزیت‌های فراوانی دارد. برای مثال می‌توانید به راحتی جواب سؤالاتتان را پیدا کنید.

۱۰. تک استادارد است

بیشتر دانشمندان، مخصوصا دانشمندان دانشگاهی تک را می‌شناسند. پیش‌چاپ تحقیق‌ها، پیش‌نویس کتاب‌های درسی و مقالات کنفرانس همه به وسیله تک تولید می‌شوند. بیشتر سیستم‌های کامپیوتری جبری مثل  SAGE, Max­ima و … خروجی‌شان تک است و بدون شک در آینده نرم‌افزارهای حرفه‌ای از تک پشتیبانی می‌کنند.

به علاوه تک توسط بسیاری از غیر دانشگاهی‌ها نیز استفاده می‌شود. برای مثال برای ایجاد متن‌های ویرایشی زیبا از تک استفاده می‌شود.

منابع

تک و دوستانش چه هستند؟. جامع‌ترین شبکه آرشیو تک

۲ دیدگاه در “برای نوشتن پایان‌نامه و مقاله از واژه‌پرداز‌ها استفاده نکنید

  1. به نظر من استفاده از لاتکس خیلی زمان‌بر هست و به دلیل گمنام بودن بسیاری از شیوه‌های کدنویسیش، کلی هم به مشکل برمیخوریم که باید رفعش کنیم، چون اصولا کدنویسی بدون خطا نیست، اینو هر برنامه‌نویسی میدونه.
    بهترین کار استفاده از نرم افزار adobe in-design به همراه افزونه math magic (که فرمت و فونت فرمول‌نویسی لاتکس رو داره) بهترین گزینه هست و باهاش میشه هر کاااررری کرد؛ اکثر انتشاراتی‌های دنیا ازش استفاده می‌کنند.

دیدگاه‌تان را بنویسید: