نرم‌افزار مدیریت ارجاع

با نرم‌افزار‌های مدیریت ارجاع گامی نو در نگارش علمی بر دارید

در طول دوره‌ دانشجویی کارشناسی ارشد و دکتری، انواع نوشته‌ها در قالب‌ و موضاعات مختلف تهیه می‌کنید، می‌خوانید، و بعد از یک مدت مرور می‌کنید. نرم‌افزار‌های مدیریت ارجاع برای پیگیری و مدیریت بهتر نوشته‌ها و منابع پدید آمده‌اند. استفاده از یک نرم‌افزار مدیریت ارجاع خوب فرایند نگارش نوشته‌های علمی را آسان می‌کند.

انتخاب نرم‌افزار مدیریت ارجاع

نرم‌افزار مدیریت ارجاع، نرم‌افزاری است که برای مدیریت منابع، تمام‌متن نوشته‌ها و ارجاعات نوشته‌ها استفاده می‌شود. البته به طور دستی هم به خوبی می‌توانید منابع‌ را مدیریت کنید، اما استفاده از نرم‌افزار مدیریت ارجاع کارتان منعطف‌تر و کار‌آتر می‌شود.

در انتخاب یک نرم‌افزار مدیریت ارجاع درنظر داشته باشید که در هر حوزه علمی شیوه ارجاع دهی متفاوت است. بعضی از نرم‌افزارهای مدیریت ارجاع مخصوص حوزه علمی خاص است. نکته‌ای دیگری که باید توجه کنید، شیوه کار و چگونگی تنظیم نرم‌افزار است. نرم‌افزاری انتخاب کنید که کار کردن با آن بسیار آسان باشد تا به راحتی بتوانید گردش کار و منابع را پیگیری و مدیریت کنید.

برای انتخاب نرم‌افزار مدیریت ارجاع، در نظر بگیرید نکته‌های پایین چه اندازه در تحقیق و پژوهش شما مهم است.

  • می‌خواهم هم ارجاع‌ها و هم متن‌کامل نوشته‌ها را گرد‌آوری کنم.
  • می‌خواهم ارجاع‌ها را بایگانی و سازماندهی کنم.
  • می‌خواهم ارجاع‌ها را با همکارانم به اشتراک بگذارم.
  • آیا نیاز است منابع من به صورت ابری ذخیره شوند. (ذخیره آنلاین در اینترنت)
  • آیا همزمان‌سازی پایگاه ارجاع‌ها در دستگاه‌های مختلف مهم است.
  • آیا برای تحویل مقاله به انتشاراتی خاص می‌توانم شیوه ارجاع‌دهی را تعیین و ویرایش کنم.
  • می‌خواهم یاد‌داشت‌ها و بحث‌ها در رابطه با ارجاع‌ها با جامعه‌ تحقیقاتیم به اشتراک بگذارم.

محبو‌ب‌ترین‌های نرم‌افزار‌های مدیریت ارجاع‌

انواع نرم‌افزارهای مدیریت ارجاع وجود دارد. اینجا شرح مختصری از ویژگی‌های محبوب‌ترین این نرم‌افزار‌ها آورده شده است.

[showhide type=”post2″ more_text=”نمایش بیشتر” less_text=”نمایش کمتر”]

اند‌نوت (EndNote)

با استفاده از اند‌نوت می‌توانید پایگاه‌داده‌ای برای ارجاع‌ها و منابع گردآوری‌ شده‌‌یتان بسازید. می‌توانید با تایپ اطلاعات کتاب‌شناختی ارجاع‌ها را دستی وارد کنید یا از پایگاه‌هایی که برای یافتن نوشته‌ها استفاده می‌کنید، داده‌ها را مستقیم وارد اند‌نوت کنید. بیشتر پایگاه‌ها گزینه‌ای برای ورود ارجاع‌ها به اند‌نوت دارند. به علاوه اند‌نوت امکاناتی چون ذخیره‌ و سازماندهی تمام متن نوشته‌ها در کامپیوتر نیز دارد.

اگر برای نوشتن از نرم‌افزار‌هایی چون مایکروسافت وُرد، اُپن آفیس، یا لایبر آفیس استفاده می‌کنید، اند‌نوت با همگام شدن با این نرم‌افزار‌ها و استفاده از ویژگی «ارجاع در حین نوشتن» شما را قادر می‌سازد تا در هنگام نوشتن متن، ارجاع‌ها را سازماندهی کنید. اند‌نوت بسته نرم‌افزاری تجاری است.

اندنوت وب (EndNote Web)

اندنوت وب نسخه مبتنی بر وب اندنوت است. اگر می‌خواهید مقاله‌ای را گروهی بنوسید، یا از همکاران‌تان کمک بگیرید، اندنوت وب انتخابی بهتر از اندنوت است.

رف‌‌وُرک (Ref Works)

رف‌وُرک مدیریت ارجاع مبتنی بر وب است. شخص می‌تواند حساب فردی یا اشتراکی داشته باشد. ارجاع‌ها را می‌توان به صورت دستی یا خودکار از پایگاه‌ها در رف‌وُرک وارد کرد. در هنگام نوشتن، رف‌وُرک به شما اجازه می‌دهد تا ارجاع‌ها را نیز وارد کنید. انواع شیوه‌های ارجاع‌دهی در دسترس هستند که می‌توانید متناسب با نیازتان انتخاب کنید.

زوتِرو (Zotero)

زوتِرو برنامه‌ای مناسب برای فراهم آوردن مجموعه‌ای از تمام‌متن مقالات و اشتراک گذاری آنها با پژوهشگران است. روترو متن‌باز، مبتنی بر افزونه‌ها و رایگان است. افزونه‌ زوترو برای مروگر‌های فایر‌فاکس، سافاری و گوگل کروم در دسترس است. کتابخانه زوترو به مایکروسافت وُرد، اُپن آفیس، و لایبر آفیس می‌تواند متصل شود، و برای مدیریت ارجاع اطلاعات کتاب‌شناختی برای بیب‌تک صادر می‌کند. زوترو با برنامه‌ای کتابخانه‌‌ای که بیشتر به کتابخانه موسیقی شباهت دارد به کاربرپسندی معروف است. با ذخیره‌سازی روی ابر، با استفاده از اینترنت می‌توانید در هرجایی به کتابخانه و مقالات دسترسی داشته باشید و به راحتی با همتایان‌تان به اشتراک بگذارید.

مندلی‌ (Mendeley)

مندلی همکار و مدیر ارجاع است که از Mendeley.com در دسترس است. برنامه دسکتاپ مندلی برای ویندوز، سیستم عامل مک، و لینوکس به رایگان در دسترس است. از طریق وب و برنامه‌های گوشی همراه نیز می‌توانید به حساب‌تان دسترسی داشته باشید. اطلاعات و منابع به راحتی می‌توان از پایگاه‌ها و وب‌سایت‌های به مندلی وارد اضافه کرد. حاشیه‌نویسی‌ها، یاد‌داشت‌ها و های‌لایت‌ها می‌توان مستقیم روی فایل‌های پی‌.دی‌.اف انجام داد. ارجاع‌ها و پی.دی.اف‌ ها می‌توانند در پوشه‌های مجزا گروه‌بندی و به اشتراک گذاشته شوند.

با مندلی می‌توانید پروفایل دانشگاهی داشته باشید، نوشته‌هایتان را بارگذاری کنید، تحقیق‌ها و پژوهش‌های‌تان را تبلیغ کنید، نوشته‌ها را بیابید و همکاری‌های حدید پیدا کنید. تا ۱ گیگا‌بایت فضای رایگان در اختیار شما قرار می‌گیرید. برای فضای بیشتر و اشتراک گذاری با گروه‌های بزرگ همکاران، هزینه‌های مختلفی درخواست می‌شود.

بیب‌تک-/-بیب‌لاتک (BibTex-/- BibLatex)

لاتک سیستم حروف‌چینی بسیار قدرتمندی است که برای نگارش نوشته‌های فنی و علمی استفاده می‌شود. لاتک نرم‌افزاری متن‌باز و رایگان، و برای بیشتر سیستم‌ عامل‌ها در دسترس است. در مقایسه با واژه‌پرداز‌های معمولی مانند مایکروسافت وُرد، لاتک کنترل، انعطاف‌پذیری و حروفچینی با کیفیت‌تری دارد، اما یادگیری لاتک کمی تلاش می‌خواد. لاتک  نشر رومیزی با کیفیت، حروف‌چینی ریاضی، شمارش خودکار، ارجاع متقابل، طراحی شکل‌ها و جدول‌ها، لایه‌بندی صفحات و مدیریت کتاب‌شناختی را ارائه می‌دهد. برای آشنایی بیشتر با سیتم تِک و لاتِک نوشته «برای نوشتن پایان‌نامه و مقاله از واژه‌پرداز‌ها استفاده نکنید» را بخوانید.

با استفاده از برنامه بیب‌تِک ارجاع‌ها و کتاب‌شناختی‌ها به صورت خودکار در نوشته لاتک یکپارچه می‌شوند. کتابخانه بیب‌تِک فایل-متنی است که می‌تواند به وسیله نرم‌افزار‌های مدیریت ارجاع‌ دیگر مثل اند‌نوت، مندلی، زوترو، بیب‌دسک، جَب‌رِف ایجاد شود و یا با استفاده از هر ویرایشگر متنی، دستی مدیریت شود. بسیاری از پایگاه‌های علمی ارجاع‌ها را به فرمت بیب‌تِک صادر می‌کنند که می‌تواند مستقیم به فایل بیب‌تک افزوده شود. محصولی پایانی لاتک به شکل اسناد پی‌.دی.اف یا پست‌اسکریپت است که لیست ارجاع‌ها و منابع بر اساس شیوه ارجاع‌دهی، خودکار ایجاد می‌شوند.

[/showhide]

کتابخانه ارجاع‌‌ها ایجاد کنید

نرم‌افزار‌های مدیریت ارجاع‌ نوین می‌توانند هم ارجاع‌ها و هم نسخه تمام‌متن نوشته‌های ارجاع شده را ذخیره کنند. نرم‌افزار مدیریت ارجاع به مانند کتابخانه تحقیقی روی کامپیوتر است که دسترسی به نوشته‌ها را آسان می‌کند.

 مجموعه خود را بسازید

خودتان را عادت دهید که تمام ارجاعات مفید به نوشته‌های علمی که سر راهتان سبز می‌شود ذخیره کنید. این کار موجب می‌شود تا هنگام نگارش نوشته‌ها و مقاله‌ها از وقت‌تان بهتر استفاده کنید.

مجموعه ارجاعی به شکل‌های مختلف بسازید، احتمالا در بعضی از جاها از آنها استفاده می‌کنید.

  • ارجاع‌ها و منابع را دستی ثبت کنید. برای منابع قدیمی مثل کتاب‌ها و نوشته‌های قدیمی که دسترسی آنلاین ندارند لازم است دستی ثبت کنید.
  • داده‌ها از پایگاه‌هایی مثل وب.آو.ساینس یا پاب‌مد به مجموعه‌تان اضافه کنید.
  • ارجاعات را از وبسایت‌ ژورنال‌ها دانلودکنید.
  • ارجاعات را از گوگل اسکالر دانلود کنید.
  • داده‌های ارجاعی از مقالات پی.دی.اف وارد مجموعه کنید.

همیشه صحت ارجاع‌ها را چک کنید. اضافه کردن ارجاع‌ها و ارجاع‌های درست و بدون غلط باعث می‌شود هنگام نگارش نگران صحت ارجاع‌ها نباشید.

ارجاع‌ها را سازماندهی کنید

همچنان که مجموعه‌ ارجاع‌ها و استناد‌های شما گسترش می‌یابد نیاز به سازماندهی دارد. به شیوه‌های مختلفی می‌توانید مجموعه‌تان را سازماندهی کنید. کتابخانه‌یتان را طبق گزینه‌های زیر مرتب کنید:

  • مؤلف
  • سال
  • عنوان
  • نوع ارجاع
  • موضوع

از ویژگی‌های مفید نرم‌افزار‌های مدیریت ارجاع امکان ایجاد کلید‌واژه است. هنگام دانلود ارجاع‌ها می‌توانید کلید‌واژه‌های موضوعی فراهم شده نیز دانلود کنید. ممکن است نیاز باشد ارجاع‌ها را متفاوت از منبع نمایه کنید تا کلیدواژه‌هایی که می‌خواهید به دست آورید. با تطبیق کلید‌واژه‌ها مبتنی بر نیاز‌های بازیابی‌تان دسترسی کارا به نوشته‌های مرتبط کتابخانه‌یتان پیدا می‌کنید.

یادداشت برداری هنگام کار با نوشته‌ها مفید است. بسیاری از نرم‌افزارهای مدیریت ارجاع قابلیت ذخیره یادداشت‌ها در مورد ارجاعات دارند. بعضی از نرم‌افزار‌ها هم یادداشت‌ برداری و های‌لایت تمام‌متن مقالات را فراهم کرده‌اند.

ژورنال‌ها، ناشران و مؤسسات مختلف که پذیرش نهایی نوشته شما را انجام می‌دهند، راهنمای نوشتن ارجاع‌ها و استناد‌ها دارند. بررسی کنید که نرم‌‌افزار مدیریت ارجاع چه شیوه‌های ارجاع‌دهی را می‌پذیرد و ویرایش می‌کند.

ممکن است ترجیح دهید از شیوه مؤلف-تاریخ (ای.پی.ای) استفاده کنید که آثار ارجاع شده را فوری نمایش می‌دهد.‎ با این حال ناشر به یک نوع شیوه‌ ارجاع‌دهی توجه می‌کند. شما باید بر طبق راهنما ارجاع‌ها‌یتان را تنظیم کنید. نرم‌افزار مدیریت ارجاع به راحتی این کار برایتان انجام می‌دهد و ارجاع‌ها را به شکلی که می‌خواهید می‌نویسد.

ارجاع‌ها را به اشتراک بگذارید

وقتی در محیط شبکه‌ای کار می‌کنید اشتراک گذاری نوشته‌ها و ارجاع‌ها با همکاران‌ و همتایان‌تان باید آسان باشد. نرم‌افزار مدیریت ارجاع هم این کار را برای شما آسان‌تر می‌کند.

اگرچه ارجاع‌های کتابخانه شما مربوط به نوشته‌هایی است که استفاده کرده‌اید یا خیال یافتن‌شان دارید. این ارجاع‌ها برای محققان حوزه‌های مرتبط بسیار مفید است. اگر در گروهی تحقیقی کار می‌کنید، اشتراک ارجاع‌ها می‌تواند پایگاه‌ دانشی اشتراکی و جمعی فراهم بیاورد.

با استفاده از رسانه‌های اجتماعی می‌توانید ارجاع‌ها را با محققانی که در فاصله بسیار دوری از شما زندگی می‌کنند به اشتراک بگذارید و فرصتی برای یافتن نوشته‌های تحقیقی جالب و جدید، و تماس با دیگر محققان به دست آورید. مخصوصا می‌توانید تفسیر‌ها و پیشنهاد‌ها در مورد اثری خاص پیدا کنید و ارجاع‌های مفید و جدید را بیابید.

منابع:

مدیریت ارجاع. پی‌.اچ.دی

دیدگاه‌تان را بنویسید: