نشریات موفق

داوران خوب کلید موفقیت نشریات داخلی

نشریات علمی وظیفه‌ی بسیار بزرگی در جامعه را به دوش می‌کشند، آن‌ها باید در توسعه ترویج علم و فناوری تلاش کنند. در جامعه‌ای که نشریات علمی از کیفیت خوبی برخوردار باشند، دسترسی پژوهشگران و عموم افراد به علوم و یافته‌های علمی آسان می‌کنند که این خود موجب پر رونق‌تر شدن علم در آن جامعه و بهتر شدن جامعه می‌شود، اما عدم نشریات با کیفیت در یک جامعه حالا به هر دلیلی که باشد موجب کند‌تر شدن روند علمی جامعه خواهد شد.

حتما نشریات داخلی بسیاری را می‌شناسید که ماهنامه یا فصل‌نامه هستند اما تاخیرات فراوانی در انتشارشان وجود دارد و گاه از آخرین انتشار آنها ماه‌ها و یا حتی سال‌ها می‌گذرد.

وضعیت آمار مجلات علمی

نشریات موفق

 

از لحاظ تعداد انتشار مجله دانشگاه تهران با ۹۷ مجله در صدر است و پس از آن دانشگاه آزاد با ۸۹ و دانشگاه فردوسی مشهد با ۴۱ مجله رتبه‌های دوم و سوم را دارا هستند.

مجلات به ۶ حوزه‌ی موضوعی تقسیم می‌شوند. تعداد مجلات حوزه‌ی علوم انسانی ۶۴۴ مجله، مجلات حوزه‌ی فنی مهندسی ۱۹۱ مجله، علوم پایه ۱۶۱ مجله، حوزه‌ی کشاورزی و منابع طبیعی ۱۶۸ مجله، هنز و معماری ۳۰ مجله و حوزه‌ی دامپزشکی دارای ۱۷ مجله است.

اکنون ۱۱۶۶ مجله‌ی علمی در کشور است که بسیاری از این نشریات با مشکلات فراوانی از قبیل، کمبود بودجه، نبود زیرساخت‌ها و از این قبیل روبه‌رو هستند و یکی از مهترین مشکلات کمبود داور مناسب و طول کشیدن انتشار مقاله‌ است که انگیزه‌ی دانشجویان و محققان را به چاپ مقاله‌ی شان کم می‌کند.

کیفیت پایین نشریات علمی داخلی

از لحاظ کیفیت  نشریات علمی داخلی بسیار ضعیف هستند. این نشریات نه تنها نمی‌توانند محقق و نویسنده‌ی خارجی را ترغیب کنند تا مقاله‌یشان را حتی به رایگان در مجله‌یشان چاپ کنند بلکه از جذب محققان برجسته‌ی داخلی نیز ناتوان هستند.

نشریات داخلی یک مشکل دارند که اگر حل شود بسیاری از مشکلات دیگر را نیز با خودش حل خواهد کرد و آن اینکه از لحاظ رتبه‌ی بین‌المللی دارای رتبه‌ی بسیار پایینی هستند و اگر مقاله‌ای در آن چاپ شود ضریب تاثیر چندان بالا نمی‌رود.

برای بالا بردن کیفیت مجله نیاز به تنظیم قوانین، بودجه‌ی کافی، مدیریت و نظم خوب لازم است. اگر مجله منظم منتشر شود، و داوران بین‌المللی برای داوری مقالات وجود داشته باشند کیفیت مجله نیز بالا خواهد رفت و خواهد توانست به بازار بین المللی راه بیابد.

نشریات موفق
مجله‌ی انجمن شیمی ایران از مجله‌های علمی ایرانی که توسط اشپرینگر چاپ شد.

نمونه‌ای از کار موفق نشریات داخلی می‌توان مجله‌ی انجمن شیمی ایران را نام برد که  بسیار بر روی کیفیت مجله‌اش کار کرد و در سال ۲۰۱۲ از سوی ناشر بین‌المللی اشپرینگر درخواست شد تا مجله‌اش را در بازار بین‌الملی چاپ کند. این مجله رتبه‌ی ۷۳ از بین ۱۴۸ نشریه‌ی شیمی کسب کرد برای درک بهتر رتبه‌اش در نظر بگیرید که  رتبه جهانی نشریه شیمی ترکیه ۹۱، چین ۹۹، کانادا ۱۰۱، کره جنوبی ۱۰۸، هند ۱۱۷ و پاکستان ۱۱۹ است. چنین نمونه‌ای نشان می‌دهد که واقعا می‌شود با کمی تلاش وضعیت نشریات رو به بهبود بیابد.

اما اکنون که داوران بین‌المللی داخلی بسیار کمی در کشور هستند و کیفیت نشریات داخلی بسیار پایین است، پژوهشگران و محققان به چاپ مقاله‌یشان در نشریات خارجی علاقه‌ی بیشتری دارند. است که البته حق دارند شما دوست دارید مقاله‌ی شما ناشری چون الزویر چاپ کند تا یک مجله‌ی ناشناخته‌ی داخلی.

برای کم رنگ کردن این مشکلات وزرات علوم اعلام کرده است، که اگر نشریه‌ای رتبه‌ای خوبی به دست‌ و در نمایه‌های بین‌المللی وارد شود، تمامی هزینه‌های مرتبط را می‌پردازد و از نشریه حمایت مالی می‌شود.

وزارت علوم هر ساله نشریات علمی را به سه گروه سطح یک، سطح دو و سطح سه رتبه‌بندی می‌کند. و نشریات غیرفعال را هشدار به باطل شدن مجوز آن‌ها داده است. اما شاید تنظیم برنامه‌ای برای پرورش داوران بین‌المللی و بالا بردن کیفیت مجلات از لحاظ انتشار مقاله‌ها در کنار این برنامه‌ها احتمالا موثرتر است.

منابع:

ساختمانیان، زهرا، سایه تهدید بر سر نشریات علمی، خبرگذاری مهر، ۲ تیر ۱۳۹۵

«اشپرینگر» برای انتشار نشریه انجمن شیمی پیشقدم شد، خبرگذاری کتاب ایران، ۱۷ مرداد ۱۳۹۳

دیدگاه‌تان را بنویسید: