نیجیریه

گرسنگی بیماری‌های عفونی میلیون‌ها فراری از خشونت بوکو حرام را تشدید می‌کند

ایالت برنو، نیجریه- پرواز به سوی مونگونو، شهر فراموش شده‌ای در یک ایالت فراموش شده در شمال غربی نیجریه که به تازگی آزاد شده است، شهری که گستره وسیعی از عدم حیات در آن مشهود است. اینجا افقی نیست، در اینجا تنها مه ی از شن و ماسه‌های شلاق خورده به وسیله بادهای داغ هرامتان از صحرای بزرگ آفریقا وجود دارد. هیچ رنگ سبزی، جز لکه‌های نادر خزه مانندی که از زیر زمین سر بیرون آورده‌اند وجود ندارد. دیگر همه گرد و غبار است. تنها نشانه‌های کشاورزی خطوط بی‌رنگی هستند که زمانی زمین‌های حکاکی شده در این سرزمین خشک بودند. هر از گاهی بقایای سوخته یک روستا دیده می‌شود.

آنچه در این سرزمین سوخته دیده می‌شود میراث بیش از ۸ سال ترور گروه افراطی بوکو حرام است که تا همین اواخر این منطقه را به آشوب کشیده بودند. همچنان که سال گذشته ارتش نیجریه شروع به سرنگونی شورشیان از سنگرهایشان در اینجا برنو و دو ایالات مجاورش یوب و آداماوا کرد، جهان نظاره‌گر وحشت کاملی از این میراث بود. همچنان که بازمانده‌ها تلو تلو خوران پراکنده حرکت می‌کردند، چند فعال حقوق بشر از آنچه رو زمین می‌دیدند شوکه شده بودند. «از صحنه‌های آمدن مردم، می‌توان حس کرد که چقدر این بحران می‌تواند عمیق باشد،» این گفته جان آبگور، رئیس بخش بهداشت یونسیف برای نیجریه در آبوجا است.

بیان تعداد دقیق مشکل است، اما در سرتاسر این سه ایالت ۸.۵ میلیون نفر نیازمند کمک‌های بشر دوستانه هستند. ۵.۱ میلیون فرد دچار سوء تغذیه هستند، نیم میلیون کودک وخیم رها شده بدون درمان تا آخر خرداد خواهند مرد، این‌ها هشدارهای دفتر سازمان ملل در هماهنگی امور انسان دوستانه است. حدود ۱.۸ میلیون فرد آواره در حال حرکت هستند که بیش از نیمی از آنها را کودکان تشکیل می‌دهند. در برنو، ایالتی که سخت‌ترین ضربه را دید، ۱.۲ میلیون نفر به سوی شهر مرکزی مایدوگوری هجوم آورده‌اند که در طی چند ماه جمعیتش را دو برابر ساخته است.

بی‌خانمان‌ها شتابان به سوی اردوگاه‌های کثیف و شهرهایی که اخیرا به دلیل سر و کار داشتن با هجوم جمعیت خالی شدند می‌روند. غذا، آب، و سرویس‌های بهداشتی نایاب و یا اصلا وجود ندارند که موجب شده تعدادی را وادار به تخلیه خودشان در محیط باز بسازد. این اردوگاه‌های شلوغ زمین‌های مناسبی برای پرورش بیماری هستند. در یک چرخه مرگبار،  سوء تغذیه کودکان آنها را بیشتر مستعد به مبتلا شدن به عفونت‌ها می‌سازد و قدرت آنها را برای مبارزه با این بیماری‌ها می‌کاهد. شیوع سرخک و طوفان مالاریا و فلج اطفال دوباره شروع شده است. مرگ و میر کودکان نمودارها را پر کرده است، «دو، سه، یا چهار برابر» بالای آستانه اورژانس، این را مارکو اُلیا، متخصص کودکان پزشکان بدون مرز در پاریس گفت. مالاریا  با اختصاص بیش از نیمی از مرگ‌ و میرها به خودش بزرگتری قاتل بوده است، اما عفونت‌های حاد تنفسی و اسهال که اکنون همه جا فراگیر شده است می‌رود که از مالاریا نیز جلو بزند.

رتبه‌بندی فجایع انسانی سخت است، اما با همه حساب این روزها یکی از بدترین روزهای قاره آفریقا است. «واقعا، واقعا، واقعا برای بسیاری از مردم بد است، این بحران بسیار وحشیانه و شدید است،» این گفته خورخه کاستیا از مسئولین بخش فوریت‌های سلامت سازمان بهداشت جهانی در ژنو است.  بودجه اختصاص یافته برای این معضل هنوز بسیار کم است و امداد کنندگان در تقلا هستند چگونه کمک‌های نجات بخش را زمانی که نیازها به شدت فراوان و منابع بسیار ناچیز است ارائه دهند

نیجیریه
گاراژ مونا، یکی از بزرگترین اردوگاه‌های غیر رسمی در مایدوگوری، نیجریه.

نیجریه سرزمینی که دو قسمت مجزا دارد. جنوب نیجریه که عمدتا مسیحیان تشکیل می‌دهند غنی از نفت است و همه تجملات ثروتمندترین کشور آفریقا را در خود دارد، در حالی که  شمال مسلمان نشین آن در جمع فقیرترین‌های دنیاست. تنها ۲۰ تا ۳۰ درصد آنها با سواد هستند، این رقم در میان زنان که به طور معمول هفت بچه می‌آورند مقدار کمتری است. جمعیت آنها با نسل بزرگسال جوانی که هیچ آموزشی ندیده‌اند متورم شده است ؛ و نسبت به روی آوردن به ایدئولوژی افراط‌گرایی آسیب‌پذیر هستند.

بوکو حرام در چنین محیطی در ۱۳۸۸ شکل گرفت. نام کامل آنها به «افراد متعهد به تعلیم و جهاد پیامبر اکرم (ص)» ترجمه می‌شود، اما بیشتر  به «تعلیم غربی گناه است» شناخته شده است. اندازه ارتش آن نامشخص است، با این حال تخمین زده می‌شود که تعداد آنها ۱۵۰۰۰ نفر یا بیشتر باشد. قانون آنها به نسخه وحشیانه‌ای از قانون شریعت منحرف شده است.

در ابتدا حملات بوکو حرام پراکنده بود، اما پس از چندی حملاتشان را به سراسر شمال نیجریه افزایش دادند. این گروه در ۱۳۹۰  با بمباران مرکز سازمان ملل در نیجریه حضورش را اعلام کرد، و سپس در فرودین ۱۳۹۳ با ربودن ۲۵۰ دانش آموز دختر از شهر چیبوک در برنو بدنامی بین‌المللی بیشتری به دست آورد.

در مرداد ۱۳۹۴، محمد بوهاری، سر لشکر باز نشتسه ارتش که به تازگی رئیس جمهور شده بود، قبل از آنکه به دفترش برود اعلام جنگ کرد و سوگند خورد که شورشیان را سرکوب کند. جنگ وحشیانه شروع شد، مردمان بیگناه توسط هر دو طرف کشته شدند. با این حال نیروهای ارتش مناطق قابل توجهی از جمله مایدوگوری، زادگاه بوکو حرام را پس گرفتند. اخیرا نیروهای ارتش رجز خوانی کرده که جنگل سامبیسا، پناهگاه غیر قابل نفوذ شورشیان را پس می‌گیرد.

اما اطمینان ارتش را که کنار بگذاریم، بوکو حرام به سختی رفتار می‌کند. در ۲۷ دی، قبل از اینکه به مایدوگری برسم، دو بمب گذار انتحاری به دانشگاه در مرکز شهر حمله کردند. اولی پسر نوجوانی بود که جلیقه‌اش را در اوایل نماز صبح در مسجد منفجر کرد و ۵ فرد از جمله یکی از اساتید برتر دامپزشکی را کشت. در همان زمان دختری ۱۰ ساله به دروازه امنیتی نزدیک شد، نگهبان به او هشدار دور شدن داد، اما او توجه نکرد و نگهبان هم تیری به پایش زد، جلیقه این دختر منفجر و فورا کشته شد. «هر کسی در کوچه و بازار می‌تواند بوکو حرام باشد،» این گفته دینو پورتر سخنگوی یونیسف در آبوجا است. دختر ۱۰ ساله سلاح انتخابی بوکو حرام است. «این غم‌انگیز و ترسناک است،» آبگور گفت. «چطور می‌شه دختر ۱۰ ساله‌ای را دید که دارد نزدیک دروازه امنیتی می‌شود؟»

نیجریه
نیم میلیون کودک در شمال شرقی نیجریه به شدت دچار سوء تغذیه هستند. اینجا آنها منتظر درمان در کلینیک یونیست در اردوگاه‌های گاراژ مونا هستند.

ارتش ممکن است بتواند شهرها و بخش‌ها را باز پس بگیرد، اما همچنان پر مخاطره باقی می‌مانند. حتی در مادیگوری، کارمندان سازمان ملل و سازمان‌های غیر دولتی با اتومبیل‌های ضد گلوله جا به جا می‌شوند. بعضی از جاده‌ها رسما باز شده‌اند، اما تنها با اسکورت نظامی- و حتی کاروان‌های بشر دوستانه نیز کمین شده‌اند. تنها راهی که امدادگران می‌توانند وارد مونگونو شوند مسیر ۱۰۰ کیلومتری از شمال شرق مادیگوری به وسیله سازمان ملل است. تمام مناطق این ایالت برای هر کاری کاملا غیر قابل دسترسی شده‌اند و تخمین زده می‌شود ۴۰۰ تا ۸۰۰ هزار نفر در آنجا، جایی که شرایط زندگی در آن غیر قابل تصور است به دام افتاده باشند.

داستان‌هایی که مردم از زندگی تحت سلطه بوکو حرام می‌گویند قلب شما را به درد می‌آورد. زنان و دختران مورد تجاوز قرار گرفته و دزیده شدند و پسرها به زور به بوکو حرام پیوستند تا مردمان خودشان را بکشند. شوهران به دلیل بد شدن ذهن‌شان دست به قتل می‌زدند، این دلیلی است برای اینکه چرا در اردوگاه‌های زنان و کودکان از مردها دوری می‌کنند. کودکان، والدینشان را می‌دیدند که خرخره هم را می‌جوند.

روستاها غارت و سوزانده شده و کشاورزان از کشاورزی منع شدند. این مادر بزرگ ۶۰ ساله در اردوگاه‌ گابیو مادیگوری می‌گوید، برای تامین مخارج خانه‌اش که در محله مارته بود بامیه پرورش می‌داده و سیب‌ زمینی و سوپ ترشک را می‌فروخت. اما شورشیان همه‌‌ٔ این کارها را متوقف کردند. آنها «هر چیزی از لباس‌ها گرفته تا محصولات کشاورزی و حیوانات را می‌سوزاندند. اگر شخصی در خانواده‌ای بود که یکی از اعضای آن اشتباهی کرده بود آن را می‌کشتند.»

مدارس و معلمان هدف اولیه بودند. بر طبق بررسی اخیر سازمان بهداشت جهانی، در سراسر برنو، ۳۵٪ امکانات بهداشتی نابود شده و ۳۰٪ آسیب دیدند. برای سال‌ها زنان هیچ مراقب‌های سلامت قبل از تولد بچه را ندارند، و کودکان بدون هیچ درمان، دارو، و هر واکسنی قرار می‌گیرند، این است که چرا شیوع بیماری‌ها خشمگینانه شدت یافته است.

بعضی از خانواده‌ها موفق شدند در شب شانسی از جاده‌های خطرناک بگذرند و فرار کنند. «یا از گرسنگی می‌میرید یا به وسیله بوکو حرام کشته می‌شوید،» این را پدری در اردوگاه‌ گاراژ مونا در مادیگوری گفت، این اردوگاه توده‌ پراکنده‌ای از کلبه‌های به هم چسپیده پر مخاطره است که تقریبا بالای یکدیگر ساخته شده‌اند.  او می‌خواهد به زمین‌ها و کشاورزیش برگردد. «حداقل ایمن هستیم،» او گفت. «گرسنه‌ایم اما مثل قبل نیست.»

سوء تغذیه کودکان در نیجریه
دور بازوی این کودک نشان می‌دهد که او در آستانه سوء تغذیه حاد شدید، در منطقه قرمز نوار، قرار دارد.

در مرکز تغذیه دلارام یونیسف در مادیگوری، یک کارمند بهداشت نوار اندازه‌گیری چند رنگی را به بالای بازوی یک کودک بسته است. سبز نشان دهنده این است که کودک به خوبی تغذیه می‌شود. زرد نشان می‌دهد که کودک سوء تغذیه حاد متوسط را دارد. اگر نوار در قسمت قرمز باشد، این کودک دچار سوء تغذیه حاد شدید که بسیار خطرناک است می‌باشد. در صورت عدم درمان در طی ۱ تا ۵ روز خواهد مرد.

کودکان با سوء تغذیه حاد شدید که در این مرکز فراوان یافت می‌شوند خوش شانس هستند. اگر قادر به خوردن نباشند، فورا به مرکز رسیدگی به درمان‌های اضطراری فرستاده می‌شوند. آنها که می‌توانند بخورند، حتی فقط بتوانند ماده لزج چرکی انگشت مادرشان را بمکند، به بخش برنامه درمان سرپایی اینجا یا دیگر سازمان‌های مردم نهاد در این شهر فرستاده می‌شوند. کودکان ویتامین A، یک ریز مغذی کلیدی، و قرص جویدنی آلباندازول را دریافت می‌کنند. مهم‌تر از همه اینکه، هر مادر با کیسه‌ای از خمیرهای آجیل و شیر متراکم شده از کالری و پروتئین (غذاهای درمانی آماده به استفاده که برای سوء تغذیه استفاده می‌شود) رها می‌شود. هر ۸ هفته، و اگر نیاز باشد بیشتر، این کودک مجددا چک می‌شود و مادر غذای بیشتری دریافت می‌کند. وقتی که نوار به منطقه سبز رسید، این کودک از برنامه حذف می‌شود.

«این خوارکی‌ها شگفت‌انگیز هستند،» این را پورتر یونیسف گفت. بعد از ۸ هفته، ۸۵ درصد کودکان کاملا بهبود می‌یابند، او گفت. تاثیر این خوراکی‌ها حتی در دو هفته قابل توجه است. اما یک مادر جوان، کسی که اخیرا از باما فرار کرده و خود کمی بزرگتر از یک کودک به نظر می‌رسد، امروز با دو کودک دیگر برای غذا دادن نگران است، کودک ۱۲ ماهه او بعد از آنکه از لیست کودکان سوء تغذیه حذف شد مجددا به لیست کودکان دچار سوء تغذیه حاد شدید برگشت. «از فکر کردن به آن شاد نیستم،» او گفت.

شرایط از مکانی به مکان دیگر بسیار متفاوت است، اما بررسی‌های سریع، تصویر کلی از سوء تغذیه در یک محل و زمان خاص را ارائه می‌دهد. در مرداد و شهریور ۱۳۹۵ ، با بررسی سوء تغذیه حاد، گزارش داده شد که ۹.۵ درصد از کودکان در اردوگاه گاراژ مونا و ۴.۳ درصد در نزدیکی اردوگاه کاستم هاوس سوء تغذیه حاد دارند که چیزی حدود ۲٪ بالای مقدار اضطراری است. حتی بدتر، در دی ماه ۹۵، یونیسیف بررسی‌ای روی منطقه غیر قابل دسترس کالا/بالاگ انجام داد: سی و دو درصد کودکان آنجا سوء تغذیه حاد داشتند. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه به این نتیجه رسیده است که  قطحی در بخش‌هایی از ایالت روی داده و احتمالا هنوز هم در حال روی دادن است، اما شخصی وجود ندارد که آن را ثبت کرده باشد. این اداره گزارش داد که بیش از ۵۵۰۰۰ فرد ممکن است از ژوئن تا اوت «قحطی چنینی» تجربه کنند.

«این بدترین سوء تغذیه‌ای ایست که من در ۲۸ سال اخیر دیده‌ام،» این گفته کاستیا از سازمان سلامت جهانی است.

ترکیب سوء تغذیه و بیماری‌های عفونی مخصوصا کشنده است. سوء تغذیه با وصله خوردن به سیستم ایمنی بدن، قربانیانش را بیشتر مستعد مبتلا شدن به بیماری‌های عفونی می‌سازد و احتمال مرگ آنها را افزایش می‌دهد. بیماری‌ها به نوبه خود کودکان را تسلیم قادر نبود به غذا خوردن می‌سازند و سوء تغذیه کودک را بدتر می‌سازند. یک کودک با سوء تغذیه حاد احتمال مرگش ۹ برابر بیشتر به وسیله بیماری‌ها عفونی نسبت به شخص خوب تغذیه شده است.

در چادری در یکی از چند اردوگاه در مونگونو، شهر قبلا کوچکی که اکنون با ده‌ها هزار فرد فراری از بوکو حرام منفجر شده است، مادری نشسته و کودکی در بغل دارد در حالی که امدادگر سلامت به سرعت تاریخ موردی کوتاهی می‌نویسد. چه مدت این کودک بیمار بوده است؟ چه علایمی دارد؟ مادر پاسخ داد، اسهال، سرفه، تب. چند دقیقه بعد، این امدادگر تشخیصش را ارائه می‌دهد: مالاریا. در جدول بعدی به مادر بسته‌ای از داروها به نام ترکیب درمانی آرتمیسینین که بهترین روش درمان مالاریا است به همره آنتی‌بیوتیک برای عفونت‌های ثانویه، و مسکن‌ها برای کاهش درد و پایین آوردن تب داده شد. به محض که این مادر بلند می‌شود، دیگری جای او را می‌گیرد، دوباره، علایم کودک تب و سرفه، و دوباره تشخیص مالاریا است، به او نیز آرتمیسینین، آنتی بیوتیک و مسکن داده می‌شود.

برای درمان هر تبی از نسخه درمان مالاریا استفاده می‌شود، چون مالاریا به شدت رایج شده است. امروز، به دلیل نگرانی‌ها در مورد مقاومت به دارو، پروتکلی پیشنهاد شده که ترکیب درمانی آرتمیسینین تنها بعد از تایید مالاریا با گرفتن نمونه خون از انگشت و آزمون‌های تشخیصی سریع ارائه شود. اما این امدادگر سلامت توضیح می‌دهد که این گزینه وجود ندارد: در کلینیک یونیسف، آزمون‌های تشخیص سریع تمام شدند. (بسیاری از کودکان بیمار نیاز به درمان برای سوء تغذیه دارند، اما این کلینک سه هفته پیش بسته‌های خوراک درمانی آماده به استفاده را تمام کرده است.)

سوء تغذیه حاد هر چیزی را بدتر می‌کند. اثرات متقابل میان سوء تغذیه حاد و مالاریا شناخته نشده است، اما خطر مرگ در بین کودکان مبتلا به سوء تغذیه حاد، حداقل آنهایی که در بیمارستان هستند بالاتر است، این گفته لری سلاتسکر، کسی که ناظر برنامه‌های مالاریا و برنامه‌های انگلی در مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها در آمریکا است گفت. (بسیاری از کودکان هرگز درمان پزشکی را نمی‌بینند و در خانه بهبود می‌یابند یا می‌میرند.) چندین مطالعه نشان داد که تراکم انگلی در کودکان مبتلا به سوء تغذیه حاد بالا است، چیزی که شاخصی برای چندین بیماری است.  برخی از کودکان مبتلا به سوء تغذیه حاد، تب یا دیگر نشانه‌های اولیه مالاریا را ندارند، اما  بیماری‌های شدید و تهدید کننده زندگی می‌توانند سریعا رشد پیدا کنند.

در تلاش‌های نا امیدانه برای پایین آوردن تلفات مالاریا، کارشناسان سازمان سلامت جهانی از استراتژی ضد مالاریا شناخته شده‌ای به نام داروهای فراگیر استفاده کردند. در استراتژی داروی فراگیر به هر فرد چه آلوده به مالاریا باشد یا نباشد به مدت سه روز ترکیب درمانی آرتمیسینین داده می‌شود. این راه حل پیچیده و گران است، با این حال تنها راه حل کوتاه مدت است. سازمان سلامت جهانی استفاده گسترده از این استراتژی را توصیه نمی‌کند، اما اخیرا به دلیل شیوع این بیماری کشنده و از بین بردن سیستم‌ بدنی این‌هایی که اینجا هستند، استفاده از آن را تایید کرده است. اگرچه پرسش‌هایی در مورد مقرون به صرفه بودن آن باقی می‌ماند، شواهد اخیر از کشورهای غرب آفریقا که به وسیله ابولا ویران شدند نشان می‌دهد این استراتژی می‌تواند کمک کننده باشد.

رسیدن به میلیون‌ها مردمی که با دیدن هر دارویی از جایشان تکان می‌خورند سخت است، همچنین که یکی از برنامه‌ها به کارگیری برنامه داروهای فراگیر مالاریا و واکسیناسیون سرخک بود. اما تدارکات فرآهم آورده شده بسیار دلهره‌آور بود، و در دی، زمانی که برنامه‌ها برای داروهای فراگیر منتفی شد، شرایط اضطراری کمی کم‌رنگ تر شده بود: باران متوقف شده بود، و مالاریا با آنکه به هیچ وجه از بین نرفته بود کاهش یافته بود.

اما باران و مالاریا در خرداد دوباره سر می‌رسند، مشخص نیست که آیا دوباره برنامه داروهای فراگیر اجرا خواهد شد یا اینکه به هر خانواده بسته‌های دارویی داده می‌شود، اما به هر حال یکی اجرا می‌گردد.

سرخک و سوء تغذیه همراه هم مرگ را به همراه می‌آورند. در این بیمارستان منزوی پزشکان بدون مرز در مونگونو هفته‌ای ۶۰ کودک را درمان می‌کند.

امروز هر تختی در بیمارستان موقت پزشکان بدون مرز پر است، کودکان بی توجه و بی میل نشسته‌اند، در حالی که مادرانشان با اسفنج و آب گرم سعی می‌کنند تب آنها را پایین بیاورند. چشمانشان سرخ، متورم، پر از اشک و ملتهب است. بعضی‌ها سرفه می‌کنند و اکسیژن را از کپسول‌ها تنفس می‌کنند. بعضی‌ها به قدری اسهال دارند که بدنشان به شدت دچار کم آبی شده است و بعضی دیگر دانه‌های سرخک سراسر بدنشان را پوشانده‌اند.

کسی نمی‌داند چه اندازه سرخک در شمال شرق نیجریه شیوع یافته است. هر چه سیستم‌ها و سازمان‌های نظارت بر بیماری بوده را بوکو حرام خراب کرده است. «در ماه تیر، ما گزارش‌هایی را از شیوع بیماری‌های ناشنوایی با نرخ مرگ و میر بسیار بالا دریافت کردیم،» این را مارک پاپانیا کارشناس سرخک در مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های به یاد می‌آورد، وی همچنین مشاور دولت نیز هست. در ژانویه بیش از ۱۵۰۰ مورد گزارش شد، اما تنها بخش کوچکی در آزمایشگاه‌ها تایید گشت.

علوفمی اکینولا شکی ندارد که این شیوع بسیار بالا است. وی پزشکی از جنوب غرب نیجریه است. آکینولا در بخش سرخک بیمارستان پزشکان بدون مرز در مونگونو است که همراه با دیگر  پزشکان به ۲۵۰۰۰۰ فرد در این بیمارستان با دیدن هفته ۶۰ نفر خدمت ارائه می‌کند.

این کودکان به دلیل مبتلا بودن به سرخک، مسری‌ترین بیماری موجود روی زمین، جدا شده‌اند. برای شیوع این بیماری فقط ۵ مورد مشکوک ملاحظه شده است. تعداد تولید مثل این ویروس- تعداد مواردی که یک ویروس بیماری‌زا به تنهایی می‌تواند تولید کند- بین ۱۲ تا ۱۸ در تغییر است. برای ابولا این رقم ۱.۵ تا ۲.۵ است. این ویروس به وسیله قطرات تنفسی که می‌توانند ساعت‌ها در هوا بمانند پخش می‌شود، تقریبا هر فرد واکسینه نشده که در تماس با این ویروس قرار می‌گیرد به آن مبتلا می‌شود. به همین دلیل زمانی که مردم در طول فاجعه در اردوگاه‌ها جمع شدند، پاپانیا گفت، اولین کاری که باید انجام بشود واکسینه کردن این افراد برای سرخک است.

آنچه آکینولا می‌بیند این است که در مورد سرخک در کتاب‌های درسی نیجریه چیز زیادی نمی‌توان یافت. سرخک با همراه شدن با سوء تغذیه و کمبود ویتامین آ، تبدیل به قاتل می‌شود. مانند سوء تغذیه، سرخک سیستم ایمنی بدن را ضعیف می‌کند، و هر کدام موجب بدتر شدن یکدیگر می‌شوند. کمبود ویتامین آ، و سرخک موجب کاهش سلول‌های  اپیتلیال که پوشش محافظی روی اندام‌ها است می‌شود، به همین دلیل است که عفونت‌های ثانویه در کودکان مبتلا به سوء تغذیه بسیار شایع‌تر و شدیدتر است. زخم شدن قرنیه می‌تواند موجب کوری شود، و اگر ویروس‌ها به مغز برسند موجب آنسفالیت گردیده و منجر به پدید آمدن تشنج، ناشنوایی و اختلالات شنوایی می‌شود. سرخک می‌تواند موجب زخم شدن دهان بگردد که به قدری دردناک است که کودکان نمی‌توانند غذا بخورند. در این زمان آکینولا از لوله‌های تغذیه استفاده می‌کند. در بلایای چنینی میزان مرگ و میر ناشی از سرخک ۲ تا ۱۰ درصد و گاهی اوقات تا ۳۰ درصد افزایش یابد. با این حال تا کنون هیچ یک از بیماران آکینولا نمرده‌اند.

به محض اینکه اولین مورد سرخک گزارش شد، کارکنان بهداشت بلافاصله شروع به واکسناسیون در اردوگاه‌ها کردند. اما این واکنش اضطراری تنها ۱۰ تا ۲۰ درصد افراد موجود در خطر را نجات داد. اکثر آواراگان از دوستان و آشنایانشان این بیماری را گرفته بودند.

در مهر ۱۳۹۵، دولت مصمم شد مبارزه جدی با از بین بردن سرخک و سرخچه کند. برای این کار از مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها، بنیاد سازمان ملل، یونیسف، سازمان بهداشت جهانی و هلال احمر آمریکا کمک گرفت تا به اندازه کافی واکسن سرخک و پشتیبانی فنی برای ایمن‌سازی هر کودک بین ۶ تا ۱۰ ساله در برنو و ایالت‌های اطراف آن داشته باشد. تقریبا تمام کودکانی که در دام بوکو حرام افتاده بودند واکسینه نشده بودند. اما این کمپین‌های عظیم ضد بیماری سخت مصمم هستند. چون این ویروس بسیار مسری است، ۹۵٪ جمعیت باید واکسینه گردند تا شیوع آن کنترل شود. اما ۹۵٪ از چه؟ «جمعیت سیال است، همه چیز در یک چشم به هم زدن تغییر می‌کند،» این گفته کریس ازنوان، مشاور سازمان سلامت جهانی است که در این کمپین در مادیگوری حضور دارد. « اگر مخرج غلط باشد، دچار اشتباه می‌شوید،» پاپانیا موافق است.

این کمپین در ۱۲ ژانویه کارش را با هدف گرفتن ۴.۷ میلیون کودک در ۲۵ تا از ۲۷ ناحیه در برنو و بخش‌های یوب و آداماوا، و ۳.۱ میلیون کودک به تنها در برنو آغاز کرد. (دولت می‌داند که این کمپین نمی‌تواند وارد ناحیه‌هایی بشود که هنوز تحت کنترل بوکو حرام است.) تحلیل‌های نهایی هنوز تمام نشده است، اما داده‌ها نشان می‌دهد که این کمپین در رسیدن کامل به هدفش شکست خورده است. این کمپین محافظت‌های بسیار ضروری برای میلیون‌ها کودک را فرآهم آورد، اما پوشش ۹۵٪ ثابت گریز سخت است. حدود ۸۵٪ جمعیت هدف واکسینه شدند، این تخمینی است که ست برکلی، رئیس اتحادیه واکس در ژنو زده است. این مقدار برای کم کردن شیوع کافی است اما آن را متوقف نمی‌سازد و مطمئنا در میان گروه‌های کودکان واکسینه نشده اتفاق می‌افتند.

بوکو حرام نیجریه
همچنان که از مناطق غیر قابل دسترس فرار می‌کنند، در کنار جاده، کارکنان سلامت، قطره فلج اطفال را در دهان کودکان می‌ریزند.

در حوالی‌های خارج از شهر مونگونو، جاده مادیگوری امروز شلوغ است. مردان با هیزم‌هایی در دست حرکت می‌کنند، و زنان بسته‌ها و گاهی اوقات کودکانشان را بر پشت‌شان کوله می‌کنند. سربازان مکررا با خودرها گشت می‌زنند. دو زن ایستاده در سایه که هر دو مادر هستند به هم تبریک می‌گویند که توانسته‌اند فرار کنند و از هم می‌پرسند که آیا کودکشان در برابر فلج اطفال واکسینه شده است. اگر نه، این کودک دو قطره فلج اطفال به همراه یک قطره ویتامین و یک قرص کرم‌زدایی در دهانشان انداخته می‌شود. در همین حال که ثبت‌کننده یادداشت می‌کند که این زن از کجا آمده است از او می‌پرسد که آیا کودکی با پاهای سست و ضعیف  را جایی دیده است.

در مرداد گذشته، انجمن سلامت جهانی مبهوت از ظاهر شدن دوباره فلج اطفال در برنو بود در حالی که در دو سال گذشته حتی یک مورد فلج اطفال در کل این کشور گزارش نشده بود. نیجریه یکی از شیرین‌ترین پیروزی‌ها برای پیش‌قدمان ریشه‌ کنان فلج اطفال بوده است. بعد از کوباندن این ویروس با واکسیناسیون بی‌امان در طی سال‌ها در آفریقا، آنها پنداشتند که این ویروس بالاخره در آفریقا تسلیم شده است، و تنها سنگرهای باقی‌مانده این ویروس در دو کشور پاکستان و افغانستان است. اکنون چهار کودک در نیجریه فلج شدند. و بدتر اینکه، تحیل‌های ژنتیکی نشان می‌دهد که این ویروس در طی ۵ سال گذشته در برنو در حال گسترش بوده است. مانند هر شخص دیگری، این طرح ریشه‌کنی فلج اطفال هیچ ایده‌ای برای واکسینه کردن افراد گیر افتاده در چنگ بوکو حرام ندارد و این افراد ناچار دور از دسترس گروه‌های واکسیناسیون و نظارت باقی می‌مانند.

اکنون گروه پیشگامان ریشه‌کنان فلج اطفال، ۵ کشور جنگ زده حوضه دریاچه چاد را برای دیگر مکان‌هایی چون برنو، که مردم گیر افتاده و ویروس‌ها می‌توانند پنهانی حمله کنند را جستجو می‌کنند. در شمال شرق نیجریه، این گروه پست‌های عبور و مروری مانند این یکی در جاده مادیگوری برای گرفتن کودکانی که از کمپین‌های واکسیناسیون جا مانده‌اند را زده‌اند. بیشتر این کودکان از خانواده‌هایی هستند که از چنگ بوکو حرام فرار کرده یا صحرانشینان فولانی هستند که برای جستجوی زمین چرا و آب برای حیواناتشان در طول فصل‌ها جا به جا می‌شوند. آنها این مسیر را انتخاب می‌کنند، چون مونگونو در چهارراهی قرار دارد که به طور استراتژیکی مکانی بین مارته و آبادام، دو منطقه تحت کنترل بوکو حرام است. «این یکی از تنها جاده‌های بین مارت و آبادام است،» محمد یوسف از سازمان سلامت جهانی توضیح می‌دهد. «هر شخصی باید از این مسیر بگذرد.» او و دیگرها فکر می‌کنند این ویروس‌ها در تابستان گذشته از این مسیر منتقل شده‌اند: دو تا از چهار مورد رخ داده در اردوگاه‌ها مونگونو، مکان‌هایی است که در نزدیکی اردوگاهی در مادیگوری است. همه این خانواده‌ها از مارته فرار کرده بودند.

در مکانی دیگر در برنو، تیم‌ها خارج از نواحی غیر قابل دسترس، در انتظار گفته‌ای از امن بودن آن هستند تا به سرعت به آنجا بروند و کودکان را واکسینه کنند. در نواحی پرخطر، این تیم واکسن‌های فلج اطفال تزریقی به همراه دهانی به کار می‌برد. این دست و پاگیر و بسیار گران‌تر از واکسن‌های دهانی است، اما مطالعات اخیر نشان داده است که روش ترکیبی سیستم ایمنی بدن را سریعتر تقویت می‌کند.

در همین حال، دانشمندانی در مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها تلاش می‌کنند تا تیم‌های همکار را یاری کنند وارد نقاطی که تا کنون نشده‌اند بشوند. با بررسی روستاهای سوخته با استفاده از ماهواره، آنها دنبال راه‌های جدید و پیدا کردن هر چیزی هستند که نشان دهد ساکنان برگشته‌اند و تیم‌ واکسناسیون باید وارد آن منطقه شود. در اواخر اسفند، گره پیشگامان ریشه‌کنان فلج اطفال بزرگترین کمپین واکسناسیون تا کنون که بیش از ۱۱۶ میلیون کودک از ۱۳ کشور در غرب و مرکز آفریقا هدف گرفته است را راه‌اندازی کرد.

به کارگیری تمام این قدرت برای از بردن بیماری‌ای که تنها چهار کودک بدان مبتلا شده‌اند ممکن است بسیار بیش از حد به نظر برسد. «در اینجا و در این زمان، فلج اطفال، در مقایسه با سرخک و مالاریا مشکل بزرگی نیست،» این گفته استیو کوچی، مشاور ارشد در بخش ایمنی‌سازی جهانی مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها است که مدت‌ها در نبرد علیه سرخک و فلج اطفال جنگیده است. «اما آشکار است که اگر فلج اطفال رها شود این چهار مورد به هر جا و مکانی انتقال پیدا می‌کند.» او همچنین اضافه می‌کند که تلاش‌های ریشه‌کنی جهانی چندین میلیون دلاری در خطر است.

نیجریه بوکو حرام
در فضای کودک دوستانه اردوگاه گاراژ مونا، کودکان آسیب دیده از خشونت می‌توانند به آسانی بازی کنند.

هیچ پایانی برای بحران‌های گسترده‌ٔ نیجریه دیده نمی‌شود. در واقع مقامات سازمان ملل پیش‌بینی می‌کنند که در ماه‌های آینده وضع بدتر می‌شود. بیشتر برنو بی ثمر باقی می‌ماند. مبارزه شدید میان ارتش و شورشیان ادامه پیدا می‌کند. در یکی از چند خشونت‌های اخیر برای گرفتن مقامات بین‌المللی، ارتش نیجریه به اشتباه برای محاصره کردن بوکو حرام، اردوگاه پناهندگان در محله ران در منطقه کالا-بالاگ بمباران کرد. محاسبه‌ها متفاوت است، اما حدود ۹۰ غیر نظامی و امدادگر کشته شدند. بمب‌ گذارهای انتحاری برای چند روز در مادیگوری ادامه دارد، و تا زمانی که فقر و نامیدی در سراسر شمال باقی است، بوکو حرام هیچ کمبودی در به دست آوردن نیروهای مشتاق و متعصب ندارد.

تلاش‌های امدادی به شدت با کمبودی‌ها رو به رو است. در کل، سازمان ملل ۴۸۴ میلیون دلار برای برای این سه ایالت در ۲۰۱۶ درخواست کرد، اما تنها ۵۴٪ آن را دریافت کرد. برنامه‌های سلامت وضع اسفناک‌تری داند.، تنها ۲۲٪ درخواست‌هایش را در ۲۰۱۶ دریافت کرد. برای ۲۰۱۷ سازمان ملل ۱ میلیارد دلار درخواست کرده است، اما مقدار دریافتی در حالت خوش‌بینانه بسیار کم‌تر خواهد بود.

مردم اینجا می‌دانند که نیجریه تنها یکی از بحران‌های ناگوار سراسر دنیا است که برای گرفتن پول و امکانات با بقیه رقابت می‌کند. هنوز، آنها شگفت‌زده‌اند که چرا این یکی اینقدر نادیده گرفته شده است. برخی حدس و گمان می‌زنند که چون شمال نفتی ندارد، بنابراین هیچ علاقه استراتژیکی برای دنیا از جمله برای غرب ندارد. جمعیت فقیر مسلمانان شمال هرگز مورد توجه کسی نبودند، و دولت تا زمانی که این بحران نمی‌شد بیشتر نادیده گرفت سکوت کرده بود. «اگر به خاطر دختران چیبوک نبود، هیچ کسی حتی هرگز نام بوکو حرام را هم نمی‌شنید،» این نظر خیلی‌ها است. و حتی بیشتر، این درگیری محلی است  و برخلاف داعش، بوکو حرام به عنوان تهدید گسترده جهانی مطرح نیست.

«۲۰۱۷ دشوار خواهد بود، شاید در ۲۰۱۸ شاهد برخی بهبودی‌ها باشیم،» آبگور یونیسف گفت – «اما تنها در صورتی که ارتش فشارش را به شورشیان ادامه بدهد و مردم را به زمین‌ها و کشاورزیشان باز بگرداند.» اخیرا دولت «بازگرداندن» برخی از آوارگان را شروع کرده است و در نظر دارد تمام اردوگاه‌ها را تا ماه می ببندد. با این حال سوالات بسیار وجود دارد که آیا زمین‌ها امن هستند و آیا اینکه مردم چیزی برای برگشتن دارند. و اینکه صدها هزار آواره‌ای که از چنگ بوکو حرام فرار کرده و جای امنی برای رفتن ندارند چه کنند.

دیدگاه‌تان را بنویسید: