ارتفاع

به سر بردن دو هفته در کوه ممکن است ماه‌ها خون شما را تغییر دهد

لورن اثمن دانشجوی سال اول دانشگاه اورگن، زمانی که برای پروژه تحقیقی مطالعه تاثیر ارتفاع بدن انسان از زمین ثبت نام می‌کرد، با خود فکر می‌کرد می‌داند این کار چقدر سخت است و چه انتظاری باید داشته باشد. ارثمن به همراه ۱۵۰۰ فرد دیگر برای صعود به رشته‌ کوه‌های ۵۲۶۰ متری آند در بولیوی آماده شدند. او و دیگر شرکت کننده‌ها در مسیر صعود به این کوه کپسول اکسیژن را با خودشان داشتند. همه چیز خوب بود و احساس خوبی داشت، ناگهان بسیار احساس سختی می‌کرد و گفت خیلی سخت‌تر از چیزی است که فکرش را می‌کردم.

با این حال چند هفته بعد ارثمن همراه با ۲۰ شرکت کننده جوان دیگر به سرعت تپه ۳.۲ کیلومتری را صعود کردند. تازه‌ترین یافته‌ها می‌گوید: حتی جنبش‌های رفتن به سوی ارتفاع‌های کوچک، آبشار پیچیده‌ای از تغییرات در گلبول‌های قرمز خون ایجاد می‌کند که شرایط تحمل وضعیت کم اکسیژنی را آسانتر می‌سازد. و حتی از این فراتر، این تغییرات حتی پس از رفتن به سوی ارتفاعات پایین‌تر برای هفته‌ها و حتی ماه‌ها باقی می‌مانند. این یافته‌ها خبر خوشی برای پژوهشگران پزشکی، کوهنوردان، اسکی‌بازان و دوندگانی است که فرصت کافی برای تمرین در ارتفاعات بالا ندارند.

مدت‌ها بود که دانشمندان می‌دانستند که بدن، خود را با محیط کم اکسیژن تر وقف می‌دهد. در ارتفاع ۵۲۶۰ متری نزدیک به سطح بيس‌كمپ كوه اورست در نپال، جو دارای ۵۳ درصد اکسیژن است، بیشترین اکسیژن در سطح دریا است، در این شرایط تنفس بسیار سخت می‌شود. دیدگاه سنتی این بود که بدن در این شرایط گلبول‌های قرمز جدید می‌سازد تا رساندن اکسیژن به عضلات و اندام‌های حیاتی آسانتر شود. رابرت روچ، مدیر و پژوهشگر مرکز پژوهشی فراز دانشگاه پزشکی کلورادو می‌گوید: «این داستانی ۵۰ ساله است.»

اما برای کوهنوردان و افرادی که همیشه سر و کارشان با ارتفاعات است و در ارتفاعات سکونت دارند ممکن این داستان کاملا درست نباشد. هفته‌ها طول می‌کشد تا گلبول‌های قرمز جدید تولید شوند، و حتی مردم عادی در چند روز خود را با آن وقف می‌دهند.  اکنون مطالعه جدید با دقت بررسی کردن خون افراد در پایین کوه و بالای کوه دریافته است که بدن یک شبه خودش را با ارتفاع وقف می‌دهد.

اینجاست که افرادی چون ارثمن وارد داستان می‌شوند. برای یافتن دقیق اینکه چه اتفاقی برای بدن در ارتفاعات می‌افتد، تیم روچ و دیگر داوطلبان به کمپ نزدیک قله کوه ۵۴۲۱ متری چاکالتایا در بولیوی فرستاده شدند. زمانی این مکان بلندترین پیست اسکی دنیا بود. بعد از روز اول، ارثمن و همکارانش احساس بهتری داشتند. و بعد از دو هفته، آنها می‌توانستند یک تپه ۳.۲ کیلومتری را صعود کنند. اگرچه ارثمن این کار را دوست ندارد. او می‌گوید: «این سخت‌ترین کاری است که انجام داده‌ام»

آنجلو دی‌الساندرو پژوهشگر بیوشیمی مرکز پژوهشی فراز می‌گوید، پس از ۱ تا ۲ هفته از برگشت این داوطلبان از کوه، باز دوباره به همان کوه رفتند، جالب بود این بار آنها تجربه آسانتر و بهتری از سفر اولی داشتند. در واقع آنها هنوز می‌توانند به بالای یک تبپه ۳.۲ کیلومتری بروند، چیزی که برای بسیاری از آنها در شروع اولین سفر سخت بود.

زمانی که دانشمندان پروتئین‌های حامل اکسیژن یا همان هموگلوبین در گلبول‌های قرمز داوطلبان بررسی کردند، چندین تغییر‌های چند‌گانه‌ای پیدا  کردند که محکم بر بار اکسیژن‌ آنها معلق شده بود. دانشمندان همچنین دریافتند که فرایندهای متابولیک، این تغییرات را که پیچیدگی بسیار زیادی دارند تولید می‌کنند. و چون گلبول‌های قرمز ۱۲۰ روز عمر می‌کنند، این تغییرات تا زمانی که گلبول‌ها به کارشان ادامه می‌دهند روی می‌دهد.

دیگر دانشمندان از جمله پیتر راتکلیف، پزشک پژوهشگر دانشگاه آکسفورد که تحت تاثیر این یافته‌ها قرار گرفته‌ است می‌گوید: «باید بینش جدیدی به سازگاری ارتفاع ارائه شود». اکسیژون کم مشکلی است که زمان گلوله خوردن فرد، تصادف و خونریزی‌ها پیش می‌آید. دی الساندرو می‌گوید: یافتن روشی برای بالا بردن حمل اکسیژن در خون در زمان اضطراری می‌تواند بسیار نجات بخش باشد.

اما این منافع تنها مختص کسانی که از خونریزی و تروما رنج می‌برند نیست. شماری زیادی از گردشگران پس از رفتن به ارتفاعات بالا، پس از برگشت احساس ناراحتی و بیماری می‌کنند، درک اینکه چرا این مشکل برای این افراد پیش آمده است کار را برای پزشکان و داروسازان راحت‌تر می‌کند. دی الساندرو می‌گوید: اگر دانشمندان بدانند که چطور حیواناتی چون خرس، خفاش‌ها و موش‌ها با خواب زمستانی می‌توانند شرایط کم اکسیژنی پشت سر بگذارند، می‌تواند زمینه‌ای برای سفر بشر نه به کوه بلکه به مریخ فراهم آورد.

مجله ساینس

دیدگاه‌تان را بنویسید: